علوم تجربی راهنمایی

روش دوم: روش تبلور است که بر اساس آن، هر ماده به دور هسته‌ای از جنس خودش متبلور می‌شود. برای جدا کردن شکر و نمک با این روش، مخلوط نمک و شکر را پس از انحلال در آب، گرم کنید و به صورت محلول اشباع درآورید. هم‌زمان دو نخ در محلول آویزان کنید که به یکی از نخها تکه‌ای سنگ نمک و به نخ دیگر تکه‌ای نبات بسته شده باشد. پس از مدتی، هر ماده به دور بلور همجنس خود جمع و متبلور می‌شود.

روش سوم:چون شکر مولکولی در آب حل می شود و نمک يونی، ميتوانيد مخلوط را در آب حل كنيد و آن را از ستونهاي تبادلگر يونی که قادرند كاتيونها و آنيونهای موجود در آب را از آن جدا کنند، عبور دهيد. در مسير تبادلگر يونی، يونهای مثبت Na و يونهای منفی Cl از آب جدا می شود و شما در آن سو فقط محلول آب و شکر داريد و جدا كردن شکر از آب هم كار سختی نيست. جدا كردن يونهای کلر و سديم هم با بازگردانی ستون تبادلگر اتفاق می افتد.

روش چهارم: به علت تفاوت در وزن مولکولي شکر و نمک، ميتوان از سانتريفيوژ، که بر اساس تفاوت در وزن مولکولي مواد را از هم جدا ميکند، استفاده کرد.

روش پنجم: به علت تفاوت در اندازه ي بلورهاي نمک و شکر، ميتوان از صافي هايي با اندازه ي روزنه هاي بسيار ريز نيز استفاده کرد البته به شرطي که اندازه ي بلور بزرگتر را بدانيم.

البته از روش بسيار جالب تري هم مي توان استفاده کرد به اين صورت که شکر و نمک را جلوی يک تعداد مورچه می ريزيم. مورچه ها شکر را جدا می کنند و نمک باقی می ماند.

۱)کدام گزینه درباره « علم » صحیح تر است؟
الف) علم مختص دانشمندان است.               ب) علم مختص دانشجویان است.
ج) علم مجموعه ای از واقعیت هاست.            د) علم همیشه در راه کارهای درست به کار می رود.

2) کدام یک از رشته های زیر مربوط به «نیرو و انرژی» می باشد؟
الف) فیزیک                 ب) شیمی                ج) زمین شناسی                 د) زیست شناسی
 

3) کدام نظریه مربوط به نظریه دالتون نمی باشد؟
الف) اتم ها را می توان شکست و به اتم های دیگر تبدیل کرد.
ب) اتم ها را می توان با یکدیگر پیوند داد و ترکیب ها را به وجود آورد.
ج) اتم ها را نمی توان به وجود آورد.
د) اتم ها را نمی توان از بین برد.
 

4) کدام گزینه با بقیه تفاوت دارد؟
الف) آب                     ب) الکل                    ج) اکسیژن                        د) کربن دی اکسید

5) دو مولکول آب از چند اتم تشکیل شده است؟
الف) 2                       ب) 4                        ج) 6                                 د) 8

6) در ذرات سازنده آب کدام حرکت می تواند وجود داشته باشد؟
الف) انتقالی              ب) چرخشی              ج) ارتعاشی                       د) هر سه مورد

7) به کمک یک دماسنج پزشکی می خواهیم نقطه جوش آب را اندازه بگیریم آیا این کار امکان دارد؟
الف) امکان دارد.                                                   ب) امکان ندارد.
ج) امکان دارد ولی مشکل است.                             د) هر سه مورد می تواند درست باشد.

8) در چه دمایی مولکول های آب بیشترین فشردگی را دارد؟

الف) ^c◦ا۴                 ب) ^c◦اصفر                ج) ^c◦ا۱۰۰                          د) ^c◦ا۱۵

9) کدام مورد از قانون انبساط و انقباض پیروی نمی کند؟
الف) آهن                  ب) شیشه                ج) طلا                               د) لاستیک

10) در کدام وسیله زیر از دماپا (ترموستات) استفاده نمی شود؟

الف) اتو برقی               ب) رادیو برقی              ج) پلوپز برقی                      د) سماور برقی

11) حجم های مساوی از چند ماده را به یک اندازه گرم کرده ایم؛ انبساط در کدام مورد بیشتر است؟
الف) سرب                  ب) گوگرد                     ج) کربن                             د) فسفر سرخ

12) در کدام گروه نقطه ذوب و نقطه انجماد برابر است؟
الف) آهن - شیشه - مس                                   ب) یخ - کره - آهن
ج ) آهن - مس- یخ                                             د) قیر- مس - یخ

13) ccا۱۰۰ الکل را روی ccا۲۰۰ آب ریخته و نقطه انجماد آب را اندازه گیری می کنیم ؛ کدام جواب می تواند درست باشد ؟

الف) ^c◦ا۱۵-                ب) ^c◦ صفر                  ج) ^c◦ا۱۰۰                         د) ^c◦ا۲۰۰

14) افزایش دما باعث می گردد که سرعت تبخیر مایعات افزایش یابد؛ علت آن چیست ؟
الف) ربایش مولکول های بیشتر می شود.
ب‌) سرعت مولکول های بیشتر می شود.
ج) فاصله مولکول های کمتر می شود.
د) هر سه مورد دخالت دارد.

15) می دانید که عوامل زیادی در سرعت تبخیر مایعات دخالت دارند.کدام گزینه سرعت تبخیر را کم می کنند ؟
الف) مساحت زیاد - رطوبت هوا کم - باد کم
ب) رطوبت هوا کم- باد زیاد - مساحت کم
ج) رطوبت هوا زیاد- مساحت کم - باد کم
د) باد زیاد- رطوبت هوا زیاد - مساحت زیاد

16 ) اگر همیشه آب راتقطیر کنیم و بعد مصرف کنیم؛ این کار ..................... .
الف) مفید است چون مواد معدنی آن زیاد می شود.
ب) مضر است چون مواد معدنی آن کم می شود.
ج) مفید است چون مواد معدنی آن کم می شود.
د) مضر است چون مواد معدنی آن زیاد می شود.

17) در بسیاری از مناطق ایران برای خنک کردن هوا از کولر آبی استفاده می شود در کولر از کدام گزینه استفاده می شود؟
الف) ذوب                      ب) انجماد                          ج) تبخیر                          د) تصعید
 

18) در فصل تابستان در شهرهای شمالی ایران احساس خفگی و گرما می  کنیم .چرا؟
الف) کند بودن سرعت تبخیر                                    ب) تبخیر نشدن عرق روی پوست
ج) شرجی بودن هوا                                              د) هر سه مورد

19) کدام گروه گرماده می باشند؟
الف) انجماد آب - تشکیل باران - تشکیل برفک در یخچال
ب‌) انجماد آب - تبخیر باران - ذوب برفک در یخچال
ج) تبخیر آب - تشکیل باران - تشکیل برفک در یخچال
د) تبخیر آب- تبخیر باران - ذوب برفک در یخچال

20) کدام نمودار نشانگر ماده مخلوط می باشد؟

الف)            ب)                       ج)                 د)
 

21) کدام یک از مخلوطهای زیر را محلول می گویند؟
ماسه الکل آب الکل آب نمک خوارکی ماسه نمک خوراکی

الف) 1و3                      ب) 2و3                            ج) 3 و4                          د) 1 و4

22) ماده ای که تنها از یک جزء ساخته شده است.................
الف) به دو گروه فلز و نافلز تقسیم می شود.
ب) به دو گروه مخلوط همگن و مخلوط ناهمگن تقسیم می شود.
ج) به دو گروه عنصر و ترکیب تقسیم می شود.
د) به دو گروه ترکیب فلزی و ترکیب نافلزی تقسیم می شود.

23) کدام گزینه آلیاژ می باشد؟
الف) نمک + آب                                                        ب) مس + آهن
ج) اکسیژن + ئیدروژن                                                د) گوگرد + آهن

24) طلای 16 عیار چه کسری از طلای خالص را دارد؟

الف)                         ب)                            ج)                            د)

25) ماده ای هستم: مایع و سمی ؛ آتش نمی گیرم و در خشک شویی کاربری دارم. نام من چیست؟
الف) تتراکلرواتان               ب) تینر                     ج) استون                          د) پلوتونیم

26) در دمای ^c◦ا20 چند گرم آهک در ccا10 می تواند حل شود؟

الف)13/0                       ب) 013/0                  ج) 0013/0                         د) 00013/0

27) گاهی اوقات ماهی های قرمز در تنگ شیشه ای برای تنفس به سطح آب می آیند. علت چیست؟
الف) زیاد بودن اکسیژن آب به علت گرمای زیاد آب
ب) زیاد بودن ئیـدروژن آب به علت گرمای کم آب
ج) کم بودن اکسـیژن آب به علت گرمـای زیاد آب
د) کم بودن ئیـدروژن آب به علت گرمــای کم آب

28) برای استخراج نمک خوراکی ، آب دریاچه ارومیه را در استخرها ریخته، تا آب بخار شده و نمک خوراکی به دست آید؛ به این روش استخراج چه می گویند؟
الف) تبخیر                 ب) تصعید                     ج) تقطیر                              د) تبلور

29) جسمی که kgا۲ جرم دارد در ارتفاع cmا۲۰۰ سطح زمین قرار دارد انرژی آن چند ژول است؟
الف) 4000                  ب) 400                        ج) 40                                 د) 4

30) اگر شخصی در کره ماه 50 نیوتن وزن داشته باشد جرم شخص در کره زمین چند کیلوگرم است؟
الف) kgا۵۰                 ب) kgا۵                       ج) kgا۳۰۰                           د)30اkg

31) شخصی مسافت 60 متر را در یک دقیقه طی می کند سرعت چند متر بر ثانیه است؟
الف) m/sا۱                 ب) m/sا۶۰                    ج) m/sا۶                              د) m/sا۱۰

32) عقربه قطب نما همیشه در مسیر خاصی می ایستد. در این پدیده از کدام خاصیت زمین استفاده می شود؟
الف) الکتریکی              ب) مغناطیسی              ج) گرانشی                         د) اصطکاک

33) سرعت یک خودرو ، در مراحل مختلف ثبت شده است. در کدام مرحله شتاب برابر صفر است؟

الف) از A تا B                ب) از B تا C                     ج) از C تا D                         د) از D تا E
 

34) بین دو نقطه A و B را با مسیرهای مختلف و اندازه های متفاوت طی کرده ایم .کدام می تواند «جا به جایی » باشد؟
الف) mmا۱۶۰۰۰           ب) cmا۱۵۰۰                    ج) mmا۱۴۰۰۰                     د) cmا۱۳۰۰۰
 

35) بلندترین مسافت چرخه آب در کجاست؟
الف) در مناطق استوایی                                        ب) در مناطق کویری
ج) در مناطق جنگلی                                             د) در مناطق قطبی

36) کدام یک از گزینه های زیر میزان شوری آب های نقاط مختلف کره زمین را از کم به زیاد نشان می دهد؟
الف) قطب شمال - قطب جنوب - استوا                         ب) قطب جنوب - قطب شمال - استوا
ج) استوا- قطب شمال - قطب جنوب                             د) قطب شمال - استوا- قطب جنوب

37) کدام ویژگی مشترک است که براساس آن می توان تیم های فوتبال را طبقه بندی کرد؟
الف) سن                  ب) قد                      ج) مهارت حمل توپ                    د) وزن

38) کدام جانوران هنگام راه رفتن سرعت کمتری دارند؟
الف) جانورانی که فاصله دست ها با پاها بیشتر باشد.
ب) جانورانی که فاصله دست ها با پاها کمتر باشد.
ج) جانورانی که فاصله دست ها و پاهای آنان از یکدیگر دورترباشد.
د) جانورانی که دست ها و پاهای آنان به یکدیگر نزدیک تر باشد.

39) کدام گروه منطقی تنظیم نشده است؟
الف) سمندر - آفتاب پرست                                    ب) سنجاقک - عقرب
ج) توتیا - خیاردریایی                                             د) عروس دریایی - مرجان

40) کدامیک دگردیسی کامل دارد؟
الف) ملخ                     ب) کرم                         ج) هزارپا                           د) پروانه

41) کدام گزینه به کمک ریزوئید ، آب و مواد معدنی را از زمین جذب می کند؟
الف) سرخس ها           ب) خزه ها                    ج) بازدانه ها                      د) پروانه

42) کدام مورد با بقیه تفاوت دارد؟
الف) ریشه                   ب) گل                          ج) ساقه                           د) برگ

43) چرا در گیاهان بیابانی برگ به تیغ تبدیل شده است؟
الف) برای دفاع از خود                                         ب) برای جلوگیری از تبخیر آب
ج) برای زیبایی                                                  د) برای کار غذاسازی

44) ذرت مربوط به کدام یک از گروه های گیاهان می باشد.
الف) نهان دانه ها           ب) بازدانه ها                ج) سرخس ها                     د) خزه ها

45) در کدام گزینه، رابطه همزیستی وجود دارد؟
1. کفشدوزک و شته 2. دلقک ماهی و شقایق دریایی
3. پشه و انسان 4. پرنده و کرم خاکی
الف)1                         ب) 2                             ج) 1 و2                              د) همه موارد

46) دندان نیش کدام جانور خیلی کوچک است؟ ( در مقایسه با جثه جاندار)
الف) شیر                   ب) گربه                          ج) انسان                            د) گاو

47) حلزون در کدام گروه جانوری قرار دارد؟
الف) سخت پوستان            ب) خارتنان                  ج) خزندگان                      د) نرم تنان

48) امروزه اساس طبقه بندی گیاهان داشتن و یا نداشتن کدام قسمت می باشد؟
الف) گل                      ب) میوه                        ج) آوند                               د) دانه

49) کدام ویژگی ها مربوط به تک لپه ها می باشند؟
الف) اجزای گل مضربی از( 3 ) رگ برگ موازی          ب) اجزای گل مضربی از ( 3 ) رگ برگ  غیرموازی
ج) اجزای گل مضربی از ( 2 ) رگ برگ  موازی           د) اجزای گل مضربی از ( 3 ) رگ برگ  غیرموازی

50) در باره آوند چوبی و آوند آبکش کدام گزینه درست می باشد؟
الف) هردو شیره خام را وارد برگ می کنند.              ب) هر دو شیره پرورده را از برگ خارج می کند.
ج) آوند چوبی شیره خام را وارد برگ می کند.            د) آوند آبکش شیره پرورده را وارد برگ می کند. 
  

پاسخنامه

1- زمان مطالعه را كاهش مي دهد.      

2- ميزان يادگيري را افزايش مي دهد .

3-مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي كند.

4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسان تر مي سازد.

براي داشتن مطالعه اي فعال و پويا نوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرور مطالب،دوباره كتاب رانخوانده و در زماني كوتاه ازروي يادداشت هاي خود مطالب را مرور كرد .

يادداشت برداري ، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت . چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است. 

شش روش مطالعه :

خواندن بدون نوشتن

خط كشيدن زيرنكات مهم

حاشيه نويسي

 خلاصه نويسي

 كليد برداري

خلاقيت و طرح شبكه اي مغز

1-خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است . مطالعه فرآيندي فعال و پويا است وبراي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم را يادداشت كرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز ، خصوصا" قبل از امتحان ، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .

2- خط كشيدن زير نكات مهم :اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر است ولي روش كاملي براي مطالعه نيست چرا كه در اين روش بعضي از افراد به جاي آن كه تمركز و توجه به يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد .حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بدنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند .

3- حاشيه نويسي : اين روش نسبت به دو روش قبلي بهتر است ولي بازهم روشي كامل براي درك عميق مطالب و خواندن كتب درسي نيست ولي مي تواند براي يادگيري مطالبي كه از اهميتي چندان برخوردار نيستند مورد استفاده قرار گيرد.

4- خلاصه نويسي : در اين روش شما مطالب را مي خوانيد و آنچه را كه درك كرده ايد بصورت خلاصه بر روي دفتري يادداشت مي كنيد كه اين روش براي مطالعه مناسب است و از روش هاي قبلي بهتر مي باشد چرا كه در اين روش ابتدا مطالب را درك كرده سپس آن ها را يادداشت مي كنيد اما بازهم بهترين روش براي خواندن نيست .

5- كليد برداري : كليد برداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است . در اين روش شما بعد از درك مطالب ، بصورت كليدي نكات مهم را يادداشت مي كنيد و در واقع كلمه كليدي كوتاهترين، راحت ترين ،بهترين و پرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن ، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود .

6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است .در اين روش شما مطالب را مي خوانيد بعد از درك حقيقي آن ها نكات مهم را به زبان خودتان و بصورت كليدي يادداشت مي كنيد و سپس كلمات كليدي را بروي طرح شبكه اي مغز مي نويسد ( در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كنيد)تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب ، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده وبا ديدن كلمات كليدي نوشته شده بروي طرح شبكه اي مغز ، آنها را خيلي سريع مرور كنيد . اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش مي دهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند. و بازده مطالعه را افزايش مي دهد.

 بدن انسان از چند نوع استخوان تشکیل شده و شیوه عملکرد هر کدام چگونه است ؟
جانورانی که برای ماهیچه‌های خود تکیه‌گاهی دارند حرکتشان هم به نسبت سریع است این تکیه‌گاه را اسکلت می‌نامند. جانوران دارای اسکلت خارجی معمولا جثه‌های کوچکی دارند. در عوض امروزه بزرگترین جانوران کره زمین مانند فیل دارای اسکلت داخلی هستند جنس اسکلت داخلی از استخوان یا غضروف و یا هر دو باهم است.

اولین کسی که به طور جدی در باره این مسئله مطالعه کرد رنه دکارت بود . قبل از دکارت کسانی مانند قطب الدین شیرازی یا تيودوريك در این باره تحقیق کرده بودند . دکارت با توجه به قوانین شکست همزمان ولی به طور جداگانه از اسنل ( بنیان گذار اصلی قوانین شکست و بازتاب ) به شرح رنگین کمان پرداخت و در سال 1637 نتایج خود را منتشر کرد .
توجه كنيــد كـه قطـره هـاي آب در حـال سـقوط كروي شكل اند ، پس به سراغ نحوه برهــم كنـش يـك پرتـو نـور سـفيد ، بـا يـك كـره شـفاف مـي رويـم . اگر كمـي بـــا چگونگي شكل گيري رنگين كمان آشنا باشيد مي دانيــد كـه رنگين كمان اصلي را مجموعه پرتوهايي كه در مرز قطرهوا، دوبار شكسته و يك بــار بـاز تـابيده انـد، مـي سـازند و چـون ضريب شكست آب براي رنگهاي مختلف متفاوت است، نور سفيد در ضمن اين شكســت هـا بـه اجـزاي رنـگياش تجزيـه ميشود، اما نور خورشيد پيوسته است و در تمــام نقـاط رو بـه نور قطره با آن برخورد مي كند كه شرايط بازتاب و شكســت در هر يك از اين نقاط ، متفاوت است.

مثلا پرتو نوري كه راستاي آن از مركز قطره مي گذرد، بدون شكست وارد آن شده و در سوي ديگر باز تابيده مــي شـود و روي همان مسير ورودي بــه بـيرون بـر مـي گردد. بـه عبـارت ديگر پرتو به وسيله قطره 180 درجه تغيير جهت مي دهــد، در مقابل اگر پرتو نور مماس بر قطره به آن بتابد، مي توانيد ببينيد كه هنگام ورود به بيشـترين مـيزان ممكـن مـي شـكند و پرتـو خروجي با پرتو خروجــي بـا پرتـو ورودي زاويـه حـدود 165 درجه مي سازد، بررسي بيشتر نشان مي دهد كه در بين اين دو وضعيت حدي ، زاويه انحـراف زاويـه بيـن پرتـو خروجـي و ورودي از 180 درجه كاهش مي يابد بــه مقـدار كمينـه 138 درجه مي رسد و سپس دوباره تا 165 درجه بالا مــي رود، امـا چون در اطراف مقدار كمينه، تغيـير زاويـه كـم اسـت، بخـش بزرگي از نور فـرودي ، در حـول و حـوش ايـن زاويـه 138 درجه از قطره خارج مي شود. به عبــارت ديـگر ، شـدت نـور خروجي در تمام زوايا يكسان نيست و بيشتر نـور رنگينـي كـه از قطره بيرون مي رود، با جهت تابش خورشيد، زاويه حــدود 138 درجه يا معادل آن 42 درجه مي سازد. البته ايــن زاويـه، بستگي به رنگ پرتو دارد و بين 40 تا 42 درجه براي رنگهاي قرمز تا بنفش متفاوت است. بنابراين مي توان تصور كـرد كـه تنها در زواياي حــدود 42 درجـه ، پرتوهـاي رنـگي بـه طـور مؤثر از قطره خارج مي شوند.

حالا تصور شكل رنگين كمــان، كـار سـاده اي اسـت، فـرض كنيد در بعد از ظــهر ، خورشـيد در حـال تـابش و فضـا پـر از قطره هاي كروي آب است و شما هم پشت به خورشــيد و رو به شرق ايستاده ايد، در اين وضعيت نور رنــگي كـه بـه چشـم شما مي رسد، مجموعه نورهاي خـارج شـده از تمـام قطراتـي است كه خط واصل چشم شما و آنها با راستاي نور خورشيد، زاويه بين 40 و 42 درجه مي سازد.

مكان هندسي اين قطره ها مخروطي بــه رأس چشـم شماسـت كه نيم زاويه رأس آن حدود 42 درجه است. چيزي كه شما از رأس اين مخروطي مي بينيد مقطع آن است، يعني يك نوار دايره اي به پهناي زاويه اي بين 40 و 42 درجه كه رنگهاي قرمز تا بنفش را در خــود جـاي داده اسـت، البتـه
سطح افق، اين دايره را قطع مي كند و چون قطـرات آب تنـها در هـوا حضـور دارنـد، شـما تنـها كمـاني از يـــك دايــره را ميبينيد. اين كمان، وقتي پرتو خورشيد موازي با افـق اسـت، يعني هنگام غروب به بيشينه خــود مــي رسـد و بـه نيـم دايـره تبديل مي شود. البته در آســمان و مثـلا از درون هـواپيمـا در شرايط مساعد مي تـوان رنگيـن كمـان دايـره اي را هـم ديـد.

www.kashmar- physics.blogfa.com

آهن بدن به اندازه ای است که با آن می شود یک میخ معمولی ساخت.

در شبکه های چشم 75 میلیون سلول وجود دارد .

در بدن آن قدر کربن وجود دارد که با آن می توان 9000 مداد سیاه ساخت.

صورت انسان دارای 14 استخوان است.

در صورت انسان 55 ماهیچه وجود دارد.

انسان در 24 ساعت 23000 بار تنفس می کند.

تعداد ضربان قلب در انسان 70 تا 75 بار و در نوزادان 130 تا 140 بار است.

یک فرد عادی روزانه 75/1 کیلو غذا مصرف می کند .

سطح پوست بدن 5/1 متر مربع است.

طول روده کوچک 8 متر و قطر آن 3 سانتی متر است.

شش ها در زنان 900 تا 1000 گرم وزن دارد و در مردان 1200 گرم وزن دارد.

حجم شش ها 6 لیتر می باشد.

کبد انسان 1400 گرم وزن دارد .

انسان در هر دقیقه 15 بار نفس می کشد.

بدن انسان از 60 تریلیون سلول تشکیل شده است.

گرم ترین نقطه بدن جگر است.

سردترین نقطه بدن کف پا است.

بالن : یک نوع حیوان دریایی عظیمی است که طول آن 23متر و وزنش بیش از 130 تن می باشد.این حیوان در حدوداقیانوس منجمد شمالی زندگی می کند.

ببر: وزن درحدود 230 کیلو،طول بدن درحدود3 متر به اضافه دم که به تنهایی 90 سانتیمتر است.

پروانه: مدت عمر او3 ماه است، هرگز نمی خوابد،از یازده کیلومتری بوها را حس می کند.

پلنگ:سریعترین جانور دنیاست وقادر است 135 کیلومتر مسافت را در یک ساعت طی کند.سرعت متوسط  پلنگ 71 کیلومتر درساعت است.

تمساح: قد بعضی از آنها تا 5/5 متر میرسد، شبیه سوسمارها و خیلی خونسرد و دندانهای تیزی دارند.

خفاش: تنها حیوان پستانداری است که پرواز می کند این حیوان موجود شگفت انگیزی است و بیشترین شگفتیش در شیوه ی راه یابی آن است.خفاش به گونه عجیبی پرواز می کند بی انکه ازچشمهای خود استفاده کند،درشب تاریک با سرعت زیاد پرواز می کند وبه هیچ مانعی برخورد نمی کند، راهیابی خفاش به گونه ی خاصی است، و همچنان که پرواز می کند دائما صدایی از خود در می اورد، البته ارتعاش این صوت به قدری کوتاه است که گوش انسان قادر به شنیدن آن نمی باشد همین که صدای خفاش درسر راهش به مانعی بر می خورد،دوباره برگشته انعکا سش به گوشهای بسیار تیز خفاش می رسد، در این هنگام حیوان متوجه وجود مانع می شود وبالهایش هم به خودی خود مسیر پرواز را تغییر می دهد.

روباه: وزن روباه بیش از 10 کیلو،وطول بدنش درحدود 1 متر است،وبیشتر به خاطر دم بسیار زیبایش شکار می شود.

شتر: هنگام تشنگی می تواند یکصد لیتر اب بخورد وبیش از نهصد ونود کیلومتر راه را بدون آب و غذا می تواند بپیماید.

شتر مرغ:بزرگترین پرنده ی روی زمین است  که قادر به پرواز نیست نوعی از این پرنده یافت شده که 5/156کیلوگرم وزن داشته است .

شیر: به عنوان سلطان جنگل شناخته شده، طول بدن در حدود 270 سانتیمتر، 3متر تا انتهای دم،ارتفاع بدن تا شانه بیش از 90 سانتیمتر ، وزن بدن 200 تا 300 کیلو می باشد.

فیل: بزرگترین پستاندار خاکزی است که وزن ان تا 5/6 تن هم می رسد.

لاک پشت: در بین جانوران با بیش از 152 سال بالاترین سن را داشته است.

مرغابی:طولانی ترین دوره ی روی تخم خوابیدن به مدت 75 تا 82 روز متعلق به این پرنده است.

یوزپلنگ: طول 180 تا 210 سانتیمتر از بینی تا انتهای دم ، وزن بیش از 60 کیلو.

1- لوله آزمایش: برای مشاهده واکنش ها وتشکیل رسوب وهمچنین حرارت دادن مایعات ومحلول ها مورد استفاده قرار می گیرد.

2- جا لوله ای : برای قرار دادن لوله های آزمایش به کار می رود.

3- لوله شوی(برس): برای استفاده برس را داخل لوله نموده وبچرخانید تا لوله تمیز شود . دقت کنید فلز سر لوله شوی بیرون نباشد تا لوله نشکند. چنانچه با آب وپودر ظرفشویی تمیز نشد می توان از اسید نیتریک غلیظ استفاده کرد.

4- بشر: در اندازه های متفاوت بوده وبرای حرارت دادن- تبخیر وصاف کردن به کار می رود. وبه اندازه های حجمی متفاوت موجوداست.

5- بالن: به دو شکل ته گرد وته صاف وجود داشته وبرای تقطیر و جوشاندن مایعات به کار می رود.

6- ارلن مایر: ظرف مخروطی شکلی است که برای جوشاندن محلول ها و همچنین تیتراسیون مورد استفاده قرار می گیرد.

7- کروزه ( بوته چینی): برای سوزاندن و یا ذوب کردن اجسام به کار می رود.

8- بالن ژوژه: برای تهیه محلول با غلظت معین به کار می رود.مقدار لازم ازماده برای غلظت مورد نظر را داخل آن ریخته و سپس حلال را به تدریج افزوده وتکان می دهیم تا سطح محلول به خط نشان برسد.

9- گیره فلزی یا چوبی (Clamp) : برای گرفتن لوله آزمایش و ظروف داغ ( مثل کروزه ) به کار می رود.

10- استوانه مدرج(مزور): برای برداشتن مقدار معین مایع به کار می رود. برای خواندن درجات مزور ویا هر ظرف مدرج دیگر باید آن را بر روی سطح افقی قرار داد وبه طور عمودی به درجات نگاه کرد. برای مایعات ترکننده باید درجه مربوطه به قسمت فرورفتگی مایع خوانده شود. ترتیب درجه بندی استوانه مدرج برعکس بورت و پیپت است.

11- بورت: برای برداشتن مقداری از مایع ( در عمل تیتراسیون ) مورد استفاده قرار می گیرد.

12- کاغذ صافی : برای صاف کردن یک مایع از اجسام مختلفی از قبیل پارچه – پشم – پنبه نسوز و کاغذ صافی استفاده می شود.در آزمایشگاه معمولا کاغذ صافی مورد استفاده قرار می گیرد.

13- پیست ( آبفشان ) : ظرف محتوی آب مقطر است که برای شستشو رسوب ها و اضافه کردن آب مقطر به کار می رود.

14- قیف ( Funnel ) : نوع معمولی آن شیشه ای ولی قیف پلاستیکی نیز وجود دارد . از قیف برای جدا کردن رسوبات ( به کمک کاغذ صافی ) و انتقال مایعات می توان استفاده کرد. بعضی از انواع قیف ها که شیر دارند برای جدا کردن مایعات مخلوط نشدنی مورد استفاده قرار می گیرند. ( قیف جدا کننده )

15- قطره چکان ( Dropper) : لوله شیشه ای است که نوک آن باریک شده و در انتهای آن لاستیکی قرار دارد. هنگام استفاده لاستیک را فشار دهید تا قطره چکان پر شود و با فشار مجدد لاستیک ، قطره قطره محلول خارج می شود.

16- پنس فلزی ( Clip) : برای برداشتن اجسامی که نباید آن ها را با دست برداشت از پنس فلزی استفاده می کنند. مانند فلزات داغ و یا جمع آوری ذرات فلز مانند سدیم و جابجا کردن وزنه های ترازو به کار می رود.

17- ارلن مایر (Flask) : ظروف مخروطی شکلی هستند که برای جوشاندن محلول ها و یا در آزمایشات سنجش حجمی به کار می رود . ( در زیر بورت )

18- مثلث نسوز : آن را روی حلقه یا سه پایه قرار می دهند و سپس کروزه را روی آن قرار می دهند.

19- سه پایه فلزی (Tripod) : که می توان چراغ را زیر آن قرار داد و توری را روی آن گذاشت.

20- کروزه یا بوته ( Crucible) : که از چینی یا فلز درست شده که برای ذوب کردن اجسام یا سوزاندن آن ها در کوره به کار می رود.

21- کپسول چینی : برای تبخیر و خشک کردن محلول ها به کار می رود.

22- ها ون( Mortar) : که ممکن است چینی یا شیشه ای باشد برای ساییدن و مخلوط کردن ( اجسام خمیری ) از آن استفاده می شود. برای نرم کردن اجسام سخت ابتدا آن ها را توسط چکش باید خرد کرد .ضمنا دسته هاون را به طور عمودی به جسم نزنید بلکه با ملایمت عمل ساییدن را انجام دهید.

23- شیشه ساعت (Watch glass) : که برای تبخیر فوری مصرف دارد . ضمنا آن را روی دهانه بشر یا کپسول چینی می گذارند تا بخارات به خارج منتشر نشود.

24- حمام آب یا بن ماری : از این اسباب برای حرارت دادن توسط آب گرم استفاده می شود.

25- سانتریفوژ : که در اثر چرخش باعث جدا شدن رسوب ها از محلول ها می شود.

26- چوب پنبه سوراخ کن : چند میله فلزی تو خالی است که در داخل هم قرار دارند ، برای استفاده به هر قطر که لازم باشد میله را روی چوب پنبه قرار دهید و میله عمودی را با دست بچرخانید تکه های چوب پنبه داخل لوله را با دیگری جدا کنید.

27- دماسنج : درجات دماسنج ها معمولا بر حسب فارنهایت یا سانتیگراد ( سلسیوس) تنظیم شده است و در هر حالت ممکن است جیوه ای و یا الکلی باشد . میزان دقت دماسنج به درجه بندی آن بستگی دارد. به طوری که هر چه فاصله بین درجات بیشتر باشد خطای کمتری در خواندن خواهیم داشت.

28- دسیکاتور : در قسمت پایین آن جسم جاذب الرطوبه ای وجود دارد که هوای داخل را خشک می نماید کروزه های داغ را داخل آن آن قرار داده تا سرد شوند.

29- پیپت : به دو صورت مدرج و حبابدار وجود دارد . از آن برای برداشتن حجم معینی از مایع استفاده می شود .در پیپت مدرج ، صفر در بالا و ماکزیمم حجم آن در پایین نوشته شده و مقدار دلخواه از مایع را می توان با آن برداشت.

۳۰- قیف جداكنندهSeparating funnel

۳۱- توری نسوزWire Gauze

وسیله ای مشبك فلزیی كه قسمت وسط آن روكشی نسوز دارد و مانند مثلث نسوز روی سه پایه قرار گرفته تا حرارت مستقیم به آنها نرسد و حرارت پخش شود.

امروزه آموزش علوم تجربی در مدارس، به یکی از موضوع های دشوار و مورد توجه تبدیل شده است. تعداد اندکی از معلمان می توانند علوم تجربی را به نحو احسن و منطبق با اهداف آموزشی قصد شده آموزش دهند. موانع و مشکلات زیادی وجود دارد که هرگونه تلاش برای ارتقای کیفی آموزش علوم تجربی در مدارس و حتی دانشگاه ها را بی اثر می سازد. در مدارس، در آموزش علوم تجربی بالاخص؛ فیزیک، شیمی، و زیست شناسی که همگی علوم آزمایش محور محسوب می شوند، بیشتر به تشریح و بیان حقایق و اصول اولیه شناخته شده علمی پرداخته می شود که پس از مدت کوتاهی به فراموشی سپرده می شوند. برای آموزش اثر بخش علوم تجربی حتماً باید از فعالیتهای عملی و آزمایشگاهی استفاده شود تا ساخت شناختی دانش آموزان تقویت شده و همچنین مهارتهای عملی لازم را فرا بگیرند.

  علوم تجربی یکی از دانش ها و معرفت های بشری است که یافته های آن از راه مشاهده تجربی به دست می آید و ملاک یا معیار درستی آن ها، انطباق داشتن با مشاهدات تجربی است. هدف از آموزش علوم تجربی، آموزش پدیده هایی است که در زندگی روزانه مشاهده می شود. در همه نظام های آموزشی جهان، آموزش و یادگیری علوم تجربی از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده و تلاش می شود تا همه دانش آموزان، ضمن آشنایی با اصول و مفاهیم علوم تجربی و کسب سواد علمی لازم، آگاهی های لازم برای یک شهروند مطلوب را کسب کنند. دانش آموزان با کسب آگاهی و مهارت لازم در زمینه های مختلف علوم، قادر خواهند بود تا در زندگی خود تصمیمات آگاهانه و منطقی بگیرند.  

  پژوهش های علمی در دانشگاه ها بودجه اندکی داشته و به صورت ضعیفی سازماندهی می شوند. معلمانی که در دانشگاه ها و مراکز تربیت معلم آموزش می بینند، به علت کافی نبودن امکانات آزمایشگاهی و فعالیت های عملی، تبحر و تجربه کمتری در زمینه پدیده های علمی- عملی دارند. دانش آموزانی که با اتمام تحصیلات وارد بازار کار و یا دانشگاه ها می شوند، مهارت و تواناییهای لازم در انجام فعالیت های عملی را ندارند. از لحاظ سیاسی و اقتصادی، به نظر می رسد که آموزش اثربخش علوم تجربی برای رشد و توسعه اقتصادی هر کشوری ضروری است و باید به طور جدی به این امر اهتمام ورزید. در هر کشوری که به سوی صنعتی شدن پیش می رود، نیاز به کارگران ماهر و افراد تحصیل کرده و آشنا به پدیده های علمی- فناورانه و نیز مهارت های عملی روز به روز افزون تر می شود؛ اما واحدهای صنعتی نمی توانند به آموزش ویژه و اختصاصی افراد مورد نیاز خود بپردازند. همه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه به این نتیجه رسیده اند که پرداختن به آموزش اثربخش علوم تجربی و مهارتهای علمی- عملی در مدارس، مناسب ترین و اقتصادی ترین راه ممکن است و همه دانش آموزان باید علوم تجربی و مهارت های عملی لازم را فرا گیرند.

تاریخچه استفاده از فعالیت های عملی در آموزش علوم

   فعاليت عملي به مجموعه‌ای از اعمال و فعاليت ها گفته می شود که به منظور شناخت پديده‌ها و در جهت سنجش فرضيه‌ای انجام گرفته و موجبات دست ورزی و کسب مهارت و تجربه را فراهم می سازد.. در انجام فعاليت های عملی ممکن است از ابزار و وسايل خاصی استفاده شود. فعاليت های عملی فقط به انجام آزمايش در آزمايشگاه علوم تجربی ختم نمی ‌شود و بسياری از فعاليت ها مثل: گردش علمی ، بازديد از موزه‌ها و مراکز مختلف علمی- صنعتی و حتی فعاليت های زندگی روزمره نيز می ‌توانند فعاليت عملی محسوب شوند. بدون شک فعالیت های عملی و اجرای آزمايش، نقش زيربنايی در درک عميق مفاهيم دارد و مثال چينی که مي‌گويد:  می شنوم فراموش می ‌کنم؛ می ‌بينم به ياد مي‌آورم؛ انجام می ‌دهم می ‌فهمم، به خوبی بيانگر نقش و اهميت فعالیت های عملی در يادگيری مفهومی می ‌باشد.

 هر چند از زمان های بسیار دور به طور غیر رسمی از فعالیت های عملی در آموزش علوم استفاده می شد؛ اما در سال 1880، برای اولین بار آرمسترانگ پژوهشگر و معلم علوم تجربی در انگلستان، نظریه هیوریسم یا یادگیری اکتشافی را مطرح کرده و با تلفیق بعضی از نظریه های یادگیری علوم تربیتی، از آن در آموزش علوم تجربی استفاده کرد. این الگوی آموزشی به پرورش مهارت هایی چون: مشاهده، اندازه گیری و کاربرد این مهارت ها در حل مسائل تاکید داشت. این نظریه دانش آموزان را قادر می ساخت تا اصول نظریه های علمی را به خوبی یاد بگیرند. نظریه یادگیری اکتشافی آرمسترانگ مورد استقبال قرار گرفت و برای پرداختن به این رویکرد آموزشی، آزمایشگاه های ساده ای در بعضی از مدارس احداث گردید و در سال 1896، وجود آزمایشگاه به عنوان بخش مهم و ضروری در آموزش علوم تجربی در انگلستان به تصویب رسید.

  در اوایل قرن نوزدهم، توسعه ماشین های بخار و کاربرد آن ها در صنعت و حمل و نقل، و نیز رشد روزافزون فعالیت های فناورانه و علمی- صنعتی سبب شد تا تقاضا برای کارگران ماهر، کارشناسان و مهندسان خبره و نیز دانشمندان و پژوهشگران علوم تجربی روز به روز بیشتر شود. هر چند آزمایشگاه های اولیه در انگلستان با الهام از آزمایشگاه های شیمی کشور آلمان احداث گردیده بودند؛ اما با گذشت زمان آزمایشگاه های مجهز فیزیک و زیست شناسی نیز در مدارس ساخته شد.

    در ابتدای قرن بیستم، بسیاری از اشراف زادگان اروپایی مقاومت هایی را به خاطر اجباری بودن فعالیت های عملی در مدارس از خود نشان دادند. این امر باعث شد تا تردیدهایی در ارتباط با لزوم اجرای فعالیت های عملی در مدارس ایجاد شود. اولین ترديدها در مورد ارزش فعالیت های عملی در مدارس دوره راهنمايی مطرح شد كه عمدتاً به خاطر امكانات محدود بود، و سپس از طرف پژوهشگران مورد نقد و بررسی قرار گرفت. پژوهشگران درباره علت پیدایش تردیدها نکات زير را يادآور شده‌اند:

*  تعداد کمی از معلمان دوره راهنمايی صلاحيت و توانایی استفاده از آزمايشگاه و فعالیت های عملی را به نحو احسن دارند.

*  تأکيد بيش از حد بر اجرای فعاليت‌های عملی، به درك نادرستی از کاوشگری علمی منجر می شود.

*  بسياری از آزمايش‌های انجام گرفته در مدارس، پايه علمی درستی نداشته و بی ارزشند.

*  فعاليت های عملی انجام شده در مدارس، دور از توانايی ها و علائق دانش‌آموزان هستند.

در اواسط جنگ سرد، در سال 1957، با پرتاب اولين سفينه فضايی (اسپوتنيک) توسط شوروی سابق، شوک عظيمی در بعضی از کشورها ایجاد شد. در مورد آموزش علوم تجربی، از قبل انتقادهايی در زمينه عدم کارايی روش های آموزشي موجود وجود داشت و پرتاب سفينه اسپوتنيک سبب شد تا بسياری از کشورها، با شدت هر چه بيشتری به انجام اصلاحاتی در برنامه‌های درسی خود همت گمارند. اصلاحات برنامه درسی آموزش علوم نيز از جمله برنامه‌هايی بود که در بسياری از کشورها به آن پرداخته شد. از مهمترين برنامه‌های درسی جديد، می ‌توان به پروژه های نافيلد در مدارس ابتدايی ، راهنمايی و متوسطه انگلستان و مطالعه و بررسی برنامه‌ درسی علوم زيست شناسی ، فيزيک و شيمی در ايالات متحده اشاره کرد. اساس اين پروژه‌ها بر درک مفهومی و يادگيری بخش اعظم حقايق علمی استوار بود و روی اين اصل، دانش آموزان مجبور شدند تا از کتاب های درسي جديد و ویژه ای استفاده نمايند. برنامه درسی جديد بر توسعه هر چه بيشتر مهارت های پايه، و نيز استفاده از فعاليت های عملی در کنار کلاس درس تأکيد داشت.

  در سال 1980، جان سالومون با انتشار كتابی تحت عنوان « آموزش کودکان در آزمايشگاه» گفت: « شکی نيست که آموزش علوم تجربی بايد در آزمايشگاه صورت گيرد، زیرا كه علوم تجربی به آزمايشگاه تعلق دارد، همانطور كه آشپزی به آشپزخانه و کشاورزی به مزرعه تعلق دارد. سالومون اين الزام در اجرای فعالیت های عملی را با الهام از نظريه‌ها و فعاليت‌های صورت گرفته توسط آرمسترانگ مطرح کرد و با اجرای پروژه‌های مختلف آموزش علوم، موجب گسترش اين نظريه شد. سولومون درکتاب خود خاطر نشان کرده است که سؤالات زيادی در رابطه با چگونگی تنظيم برنامه فعالیت های عملی و اجرای آن در مدارس وجود دارد، اما در کتاب او اشاره‌ای به ميزان فعالیت های  عملی در مدارس نشده بود. با اين حال ميزان فعالیت های  عملی در مدارس را ک‍‍ِر (1963) که در زمينه انجام فعالیت های  عملی در مدارس پژوهش می ‌کرد، مشخص کرد. کِر با الهام از نظریه رشد شناختی پیاژه متذکر شد که معلمان علوم برای تنظیم ميزان فعالیت های  عملی در مدارس، بايد تلاش کنند تا در دوره تحصيلی ابتدایی (يعنی سنين 7 تا 11 سالگی)، با نمایش آزمایش های ساده و جذاب و نیز انجام آزمایش های بسیار ساده توسط دانش‌آموزان، آن ها را به علوم تجربی علاقمند كنند. در دوره تحصیلی راهنمایی نیز باید روش های علمی به دانش آموزان آموخته شود؛ ولي از سنين 14 و 15 سالگی ، ارتقای روش های علمی و دست یابی به سطوح بالاتر تفکر را هدف اصلی خود قرار دهند.

     نقش فعالیت های عملی در آموزش و یادگیری علوم

 هودسون (1990) با مرور پژوهش های انجام گرفته در زمينه نقش فعالیت های عملي در آموزش علوم، ضرورت انجام فعالیت های عملی در مدارس را برای تأمين اهداف مهمی لازم می داند. اين اهداف عبارتند از: تقويت روش‌های ايجاد انگيزه، آموزش مهارت ها، غنا بخشيدن به روش‌های يادگيری مفاهيم، توسعه روش‌ها و نگرش‌های علمی نظير؛ تفکر آزاد، شفاف، آگاهانه، آينده‌نگر و نيز تقويت توانايی قضاوت منطقی در امور مختلف. پژوهش‌های هودسون در زلاندنو نشان‌می ‌دهد که 57% دانش‌آموزان 13 تا 16 ساله فعالیت های عملی را دوست دارند، اما 40% آنها هنگامی که نمی ‌دانند چه نوع فعالیتی انجام مي‌دهند و يا برداشت نادرستی از فعالیت‌ها دارند، انگيزه کمتری از خود نشان می ‌دهند. نتايج حاصل از بررسی ‌ها و مطالعات هودسون نشان می ‌دهد که دانش‌آموزان هنگامی از فعالیت های عملی بيشترين بهره‌ را می ‌برند که موارد زير به درستی اجرا شود:

*   فعالیت های عملی ، به صورت مشخص و آگاهانه انجام شوند.

*   فعالیت های عملی دارای يک هدف شفاف و عملی باشند.

*   فعالیت های عملی به صورت مستقل و با کنترل محدود انجام پذيرند.

  نوع فعالیت های عملي که بسياري از دانش‌آموزان عهده‌دار انجام آن می ‌شوند، با انتقال از دوره ابتدايی به دوره راهنمايی تغيير می ‌کند. در ابتدای امر شايد انجام فعالیت های عملی دارای ساختار مشخصی نباشد و  فقط به انجام چند فعالیت عملی به وسيله دانش‌آموزان محدود شود، اما در دوره راهنمايی ، ممکن است فعالیت های عملی معلم محور انجام گيرد که در آن ها امکاناتی مثل آزمايشگاه مستقل و نيز انجام فعاليت‌هايی که در زندگی روزمره کاربردهایی داشته و همه‌گير باشند، در نظر گرفته شود. هنگامی که فعالیت های عملي نتواند سبب افزايش رشد تحصيلی شود، آميخته‌ای از ناتوانی و بی ‌ربط بودن مطالب علمی و فعالیت های عملی ، می ‌تواند جايگزين انگيزه اصلی فعاليت‌های عملی گردد.

 هودسون (1993) در رابطه با ميزان فعالیت های  عملي در مدارس، دو نوع الگو را پيشنهاد کرده است. اولين مورد ياددهی الگوهای رايج و معمول مي‌باشد که ممکن است در خارج از آزمايشگاه نيز موجود باشد، و دومين مورد آموزش الگوهايی است که برای تربيت دانشمندان آينده لازم است. او دلايل خود را برای اجرای الگوی اول تحت عنوان « کناره‌گيری از موضوعات بی ‌معنی» چنين بيان می كند:

« واقعاً سخت است که مثلاً تصور کنيم امکان فعاليت با يک پيپت و بورت در عمليات حجم‌ سنجی در درس شيمی ، فقط بايد در يک آزمايشگاه مجهز صورت گيرد، يا از يک اسيلوسکوپ و يا ميکروسکوپ نمی ‌توان در محيط غيرآزمايشگاهی مثل کلاس درس استفاده کرد. بسياری از الگوهای رایج يادگيری را می ‌توان به صورت فعاليت‌های عملی در خارج از محيط مدرسه و آزمايشگاه نیز انجام داد»

   بدون شک انجام فعاليت های علمی ، بخشی از فرايند آموزش علوم می ‌باشد. اما شواهد نشان می ‌دهد که دانش‌آموزان نمی توانند برخی از فعاليت‌های علمی را به خوبی انجام دهند. هر چند بعضی از آزمايش‌ها را نمی ‌توان بوسيله وسايل دست ساز انجام داد ؛ اما اين آزمايش‌ها را می ‌توان با استفاده از فعاليت‌های رايانه‌ای، مثل مدل سازی، پردازش اطلاعات و یا شبيه‌سازی انجام داد.

    اهمیت انجام فعالیت های عملی در آموزش علوم

دلایل زیادی وجود دارد که به نوعی بیان کننده اهمیت انجام فعالیت های عملی در آموزش اثر بخش علوم می باشند. برخی از این دلایل عبارتند از:

1- انجام فعالیت های عملی به دانش آموز کمک می کند تا مهارت های لازم برای یک دانشمند را کسب کند. این مهارت ها عبارتند از:

برنامه ریزی، مشاهده دقیق، اندازه گیری، ثبت دقیق و درست اطلاعات، نمایش شفاف و به دور از اغراق اطلاعات، ارائه صحیح نتایج و یافتن ارتباط منطقی بین متغیرها.

2- پرداختن به فعالیت های عملی سبب می شود تا دانش آموزان حقایق و مفاهیم علمی را بهتر درک نمایند.

3- استفاده از فعالیت های عملی سبب فعال شدن یادگیری شده و دانش آموزان را وادار می کند تا درباره اهداف فعالیت عملی فکر کنند. بنابراین با اجرای فعالیت های عملی، به جای این که دانش آموزان در مقابل بارش یک طرفه اطلاعات از طرف معلم تسلیم شوند، به طور فعال در مبادله اطلاعات و تجربه با معلم شریک می شوند.

4- انجام فعالیت های عملی سبب واقعی تر جلوه دادن حقایق علمی می شود.

5- انجام فعالیت های عملی به دروس علوم تجربی هیجان و علاقه بیشتری می بخشد.

6-انجام فعالیت های علمی سبب رشد مهارت های مورد نظر برنامه درسی و اهداف آموزشی نظیر: رشد ارتباط های علمی، رشد سواد علمی، و توانایی استفاده از فناوری های اطلاعات و ارتباطات می شود.

   مشکلات موجود در انجام فعالیت های عملی

 بيشتر معلمان به اهميت استفاده از فعاليت های عملی در آموزش اثر بخش فيزيک، شيمی و زيست شناسی واقفند و معتقدند که بايد در آموزش علوم از فعاليت های عملی استفاده شود؛ اما در بيشتر مواقع اين امر محقق نمی شود. موانع متعددی وجود دارد که باعث می شود تا معلمان نتوانند به راحتی از فعاليت های عملی در آموزش علوم استفاده نمايند. صرف نظر از نظام آموزشی ، کتاب های درسی ، سنجش و ارزشيابی و نيز عوامل بيرونی مثل آزمون های ورودی دانشگاه ها و فرهنگ جامعه، می توان به سه عامل: کمبود امکانات، محدوديت زمان و اندازه کلاس درس و آزمايشگاه اشاره کرد که به نوعی بر ميزان استفاده از فعاليت های عملی در مدارس تاثير می گذارند.

 اگر در يکی از مدارس دولتی حضور يافته و پای صحبت دانش آموزان بنشينيد، آنان خواهند گفت: « در مدرسه ما امکانات خوب آزمايشگاهی وجود ندارد، به سختی وسيله يا مواد شيميايی سالم پيدا می شود و متصدی آزمايشگاه ماهر نيز نداريم». مدرسه ای که در برنامه درسی خود بدون فراهم ساختن امکانات آزمايشگاهی به آموزش علوم تجربی می پردازد، از ارائه حداقل حمايت های خود از دانش آموزان کوتاهی کرده است. مسئولين مدرسه نبايد در تامين امکانات آزمايشگاهی خود را فريب داده و يا کوتاهی نمايند. مدارسی که دارای منابع و امکانات محدودتری هستند، لازم است تا فعاليت های عملی را که نيازمند حداقل امکانات آزمايشگاهی بوده و قابل اجرا در کلاس درس باشند، و يا حتی به صورت مطالعه ميدانی يا پژوهش در بيرون از کلاس درس قابل اجرا باشند، انتخاب کرده و اجرايی نمايند. حتی هنگامی که به علت محدوديت امکانات آزمايشگاهی ، معلم ناچار به اجرای نمايشی فعاليت های عملی می شود، دانش آموزان می توانند به طور فعال در رويکردهای انتخاب شده فعالانه شرکت نموده و حالت يادگيری را از حالت غير فعال خارج سازند. بيشتر مدارس فاقد تکنسين يا متصدی آزمايشگاهی ماهر هستند؛ اما در غياب آن ها نيز می توان با بهره گيری از يک يا چند نفر از دانش آموزان، بخش اعظم فعاليت های آزمايشگاهی را انجام داد.

 بسياری از معلمان معتقدند که اگر بخشی از زمان کلاس درس را به انجام فعاليت های عملی اختصاص دهند، در اين صورت نمی توانند کتاب را در مدت زمان مقرر شده به پايان برسانند. در برنامه درسی مدارس ، انجام فعاليت های عملی بخشی از برنامه درسی بوده و زمان لازم برای انجام اين گونه فعاليت ها در برنامه درسی در نظر گرفته شده است و با يک برنامه ريزی دقيق و منظم می توان از وقت کلاس به نحو شايسته اي هم براي آموزش مفاهيم و هم براي انجام فعاليت هاي عملي استفاده کرد. از آنجايي که در برنامه درسي آموزش علوم، حدود 20 درصد نمره پايانی هر درسی به فعاليت های عملی اختصاص دارد، بنابراين منطقی خواهد بود که 20 درصد کل زمان کلاس در يک سال تحصيلی به انجام فعاليت های عملی اختصاص داده شود. همچنين بايد دقت کرد که معلمان در چارچوب برنامه درسی فعاليت نمايند. معمولاً معلمانی که به انجام فعاليت های عملی مبادرت نمی ورزند، تلاش می کنند تا به ارائه مطالب و مفاهيمی فراتر از موضوع های مورد بحث برنامه درسی بپردازند. اين عمل نه تنها موجب اتلاف وقت کلاس درس می شود، بلکه در صورت ارائه مفاهيمی سخت و خارج از کتاب درسی ، موجبات منفعل شدن دانش آموزان را فراهم می سازد.

 بعضی از معلمان از کوچک بودن اندازه کلاس درس، آزمايشگاه و يا زياد بودن تعداد دانش آموزان شکايت کرده و می گويند که فضای کافی برای انجام فعاليت عملی وجود ندارد و با حرکت و جابه جايی دانش آموزان نظم کلاس به هم خورده و کنترل آن ها بسيار دشوار است. شکی نيست که انجام فعاليت عملی در يک کلاس درس شلوغ مشکل است. معمولاً ميانگين تعداد دانش آموزان در هر کلاس درس باید حداکثر30 نفر در نظر گرفته شده و فضای کافی برای آن ها لحاظ شود. در  صورت زياد بودن تعداد دانش آموزان و يا کوچک بودن اندازه آزمايشگاه، می توان فعاليت عملی را در يک سالن بزرگتر انجام داد و يا اين که دانش آموزان را به گروه های کوچک تری تقسيم کرده و به نوبت اقدام به انجام فعاليت های عملی نمود.

      نتيجه گيري:

فعاليت های عملی يکی ار ارکان اصلی آموزش علوم تجربی محسوب شده و موجبات رشد دانش علمی، مهارتی و نگرش های علمی دانش آموزان را فراهم می سازند. انجام فعاليت های عملی علاوه بر تثبيت يادگيری و افزايش طول عمر ماندگاری مفاهيم آموخته شده، سبب دست ورزی و کسب مهارت هايی می گردد که در زندگی روزانه مورد استفاده قرار گرفته و زمينه های نوآوری دانش آموزان را فراهم می سازد. هر چند مشکلات متعددي در انجام فعاليت های عملی در مدارس وجود دارد؛ اما برهمه افراد دخيل در آموزش علوم تجربی واجب است تا با برطرف نمودن مشکلات، شرايط استفاده از فعاليت های عملی در آموزش علوم را فراهم سازند. 

منبع :